Home of the Tongan Catholic Schools Community

'I Siulai ki 'Aokosi, ne lava atu ai 'a Siosiua Lafitani ki Tonga, pea ne ne ma'u  faingamalie ke potalanoa mo e kotoa 'o e kau Puleako 'o

 mo e 'Eiki 'Epikopo, Soane Patita Paini Mafi 'i he 'Api ko Toutaimana. 

Ko e ngaahi me'a tefito na'e to ai 'a e fakamamafa 'o e fevahevahe'aki ko 'eni mei he tafa'aki 'a Siosiua, 'i he'ene fakafofonga'i 'a e Komiti Vahaope 'a e Lalo Kasia (1975-80), ko hono feinga ke fakama'ala'ala mo fakamahino 'a e ngaahi poini fekau'aki mo e poloseki 'a e to'uako ni ki hono langa 'a e kupenga vahaope (website) ko 'eni, pea mo e ngaahi lelei 'e ma'u mei ai 'e he ngaahi 'apiako 'a e Siasi 'i Tonga, pea pehe ki he tu'u 'a e kolisitutuku fakalukufua.

'A ia ko e ngaahi poini 'eni ne feinga 'a Siosiua ke vahevahe mo e kau Puleako pea pehe kia 'Eiki 'Epikopo Paini Mafi:

- Ko e kupenga vahaope (website) 'oku lolotonga tataki e ngaue ko ia 'e he To'uako 1975-1980, pea 'oku fai e ngaue 'a e kulupu ni ki hono fa'u 'a e fa'unga mo e founga ngaue fakakomiti, mo e ngaahi taumu'a pea mo e misiona, ke nau tataki mo fakalele e ngaue ni  'o pukepuke 'i ha anga fakapalofesinale mo faka'efika, pea fakalao foki. Pea 'i he'ene lava, 'e tufaki atu leva ki Toutaimana pea pehe ki he ngaahi 'Apiako mo e kolisitutuku Katolika kenau vakai ki ai, pea ke hoko 'o ngaue'aki.

- Ko e fakamole ki he langa ngaue 'o e kupenga vahaope ko ha tokoni mo ha foaki 'ofa pe ia 'a e To'uako ni, 'a ia 'oku nau nofo 'i 'Ameilka, 'Aositelelia pea pehe ki Nu'usila, pea he'ikai ke kau ha ako ia 'i Tonga pe kolisitutuku 'i Tonga mo muli 'i ha tokoni fakapa'anga ki ai. Ko e fakamole kotoa 'oku fua pe ia he to'uako ni 'i he laumalie 'o e tokoni 'ofa, pea 'oku tataki e ngaue ni mei honau Va'a Studio Fakakomipiuta 'a ia 'oku senita 'i Texas, 'Amelika.

- Ko e faka'amu pe ki he ngaahi 'apiako mo e kolisitutuku kotoa kenau fakaha'aki 'enau poupou 'i hano 'omai 'enau ngaahi ngaue, polokalama ako, ongoongo mo e fanongonongo ke pulusi he kupenga vahaope ni.

- 'E malava he kupenga vahaope ni ke ne tu'uaki atu 'a e ngaahi 'apiako ni mo 'enau ngaahi fiema'u he lea faka-Tonga mo e faka-Pilitania ki mamani, pea mo fakaafea mo ha ni'ihi 'i mamani tenau manako ke o ki Tonga 'o faiako 'i ha taha 'o 'etau ngaahi 'apiako, kapau tenau manako he'enau ngaahi polokalama fakaako pe taumu'a ngaue fakaako mo fakalotu.

- 'E malava 'i he kaha'u ke tu'uaki fakatau atu he ngaahi 'apiako 'i Tonga ha'anau ngaahi koloa fakatau he kupenga vahaope pea to e lava pe foki 'o fakatau atu ai ka na'u ma'u pe 'a hono totongi 'o tokoni ki he'enau ngaahi ngaue ('oku 'iloa ko e 'Ecommerce program'). 'Ikai ngata ai ka 'e to e malava ke fakalele pe he ngaahi ako mei Tonga ha'anau feinga pa'anga ki he kakai Tonga mo e Palangi nofo muli mei he kupenga vahaope ni 'o 'ikai tenau to e omi ki muli.

- 'E lava pe foki 'o fakalele mo e ngaahi polokalama ako he vahaope mei Tonga ki muli ka e fakalele mo tataki mai pe mei Tonga ('oku 'iloa ko e 'Elearning program').

- 'Oku malava foki ke fakamafola hangatonu, pe hiki 'o toutou fakamafola tatu'olahi, 'i he'ene Polokalama TV pe letio 'a e kupenga vahaope ni ha fa'ahinga katoanga pe 'i Tonga mo muli 'a e ngaahi ako, kolisitutuku pea pehe ki he ngaahi kominio, pe ko e 'Api ko Toutaimana.

- 'Oku to e malava foki 'o tu'uaki pe pulusi atu mo e ngaahi ongoongo, fanongonongo pe tu'uaki fekau'aki mo e ngaahi kominio e kakai Tonga 'i muli mo Tonga, pea pehe ki he Siasi Katolika Loma 'o 'Osenia pe ko ha tapa pe 'o mamani.

'I he fakakatoa, ne 'ikai ha Puleako te nau ta'etali 'a e fokotu'utu'u fakakaukau ko 'eni ne fakafofonga'i 'e Siosiua 'i he malumalu 'o e Komiti Vahaope 'a e Lalo Kasia, 'o tali lelei 'e Patele 'Aisake Vaisima 'o e Kolisi 'Apifo'ou, Soane Vahe 'o e Kolisi Takuilau, Felela Joseph 'o e Monfort, Foleleni Fatai 'o e Komesiolo, pea mo Sr Koleti Kiutau 'o e 'Ahopanilolo.

Pea ne a'u foki ki hano fakaha 'e Patele 'Aisake Vaisima 'o 'Apifo'ou, 'e liliu kotoa 'enau ngaahi 'imeili 'o e kau faiako mo e kau ngaue 'ofisi kenau ngaue'aki 'a e 'imeili ko ia 'o e kupenga vahaope ni, 'a ia ko e This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it , pea 'e ngaue tafataha pe 'e he kolisi 'a e kupenga vahaope ni 'o faka'ofisiale ia, pea 'oku lolotonga fai e ngaue ki hono fakahoko mo fai e liliu ko 'eni.

'Ikai ngata ai ka 'oku malava pe ki ha 'apiako ke 'oatu ha'anau 'imeili 'okapau tenau fiema'u, pea kuo 'osi kamata foki 'eni 'i he uike ni 'e he kolisitutuku Takuilau 'i 'Amelika, Nu'usila mo 'Aositelelia, 'o nau ngaue'aki 'a e 'imeili This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it

Fakatatau ki ha fakamatala 'a Soane Vahe 'o Takuilau, 'oku nau fiefia lahi 'i he ngaue ko 'eni, he 'oku fu'u fiema'u lahi he Kolisi ha ngaahi tokoni pehe ni mei muli fakapa'anga mo poupou fakatekinolosia ke hakeaki'i 'aki e tu'unga e lolotonga e ako, he 'oku fiema'u lahi ia. Pea 'oku ai 'enau faka'amu 'e tokonia 'e he kupenga vahaope ni.

Ne pehe 'e Fololeni Fatai 'o e Komesiolo, 'oku ne faka'amu pe 'e lava ke kau mai ki he langa ngaue ni 'enau kau kolisitutuku 'i muli, tautautefito ki Nu'usila kuo 'osi kamata langa malohi ai 'a e ngaue 'enau kau kolisitutuku. Pea 'oku ai e faka'amu ha'anau ngaahi komiputa ke fakalahi 'aki 'enau komipiuta lolotonga he 'oku fu'u si'isi'i 'aupito 'o fakatatau ki he tokolahi 'o e fanauako, pea ka lava he kupenga vahaope ha tokoni ki heni pea ko e 'aonga lahi ia kiate kinautolu.

Ne fakamatala 'a Sr Koleti 'o e 'Ahopanilolo kuo nau 'osi kamata e ngaahi ngaue mo e ngaahi 'apiako fakatekinikale 'i muli he Pasifiki mo Nu'usila, pea 'oku nau faka'amu 'e hoko e ngaue ko 'eni he kupenga vahaope ni ke ne to e poupoua mo tokoni'i 'enau langa ngaue 'oku fai 'i Tonga mo muli, he kuo 'alu ke to e mahino ange 'a e mahu'inga fakavokasio 'o 'Ahopanilolo ki he fonua fakalukufua.   

Ne pehe 'e Felela Joseph ko ha tu'uaki lelei 'eni ia ke to e 'iloa lahia ai 'i muli 'a e langa ngaue 'oku fai 'e Monfort 'i he tafa'aki 'o e ngaue fakatufunga, faka'enisnia mo e fakakateti.

Ne aofangatuku'aki e fepotalanoa'aki 'a Siosiua pea mo e 'Eiki 'Epikopo Soane Patita Paini Mafi 'i he 'Api ko Toutaimana, pea ne fakamalo'ia'i 'e Paini 'a e langa ngaue ko 'eni 'a e komiti vahaope pea mo 'ene poupou malohi ki he ngaahi fokotu'utu'u 'okui fai ni, pea mo 'ene faka'amu 'e hoko 'eni 'o tokoni ki he langa e ako 'i Tonga mo e ngaue fakakolisitutuku.

Ne lava foki mo ha potalanoa mo e 'Ofisa Komitpiuta mo Fakatekinolosia 'a Toutaimana, Viliami Falekaono, pea na'a ne fiema'u foki pea mo e 'Epikopo, pe ko e ha 'a e tokoni fakapa'anga tenau ala fai ki he langa 'o e kupenga vahaope ni, ka ne fakamahino pe 'e Siosiua 'oku 'ikai ke fiema'u ia he tu'u 'i he lolotonga ni he 'oku faingamalie pe 'a e matu'a mo e tu'unga finematu'a 'o e to'u'ako 1975-1980 kenau tokoni'i mo fua 'a e ngaahi fakamole ni, he ko e kau pe ia he'enau tokoni 'ofa ki he ngaahi ako katolika pea mo 'Apifo'ou.

Ne to e poupoua foki 'e he 'Epikopo pea mo Viliami 'a e laumalie ko ia ki hono tokoni'i e kotoa e ngaahi ako Katolika pea 'oku hoa ia mo e faka'amu 'a e Siasi ki he ngaue fakataha 'a e ngaahi ako mo e kolisitutuku Katolika 'i Tonga pea mo muli. 

Ko e poloseki foki hono ua 'a e To'uako ni (1975-80) ko e ngaue ke fakanaunau komipiuta 'a e Kolisi 'Apifo'ou kimu'a he siupeli siliva 'o e ta'u 2011, 'a ia ko e ta'u 125 ia 'o e kolisi.

'Oku 'oatu 'a e fakamalo lahi mo e loto hounga mo'oni ki he 'Eiki 'Epikopo Soane Patita Paini Mafi, pea mo e kau Patele, Felela, Taupo'ou mo e kau Puleako kotoa pe he faingamalie ne mou 'oange kia Siosiua pea mo e ngaue 'a e Komiti Vahaope 'a e Lalo Kasia. Ne hoko ko e tokoni lahi ma'ae langa ngaue 'oku fai he to'uako ni.

'Ofa ke taupekina 'a e langa ngaue 'oku fai ni 'e hotau 'Eiki ko Sesu Kilisito, pea mo 'etau fa'e 'ofeina ko ia ko Malia.