POLOSEKI LANGA FAKALAKALAKA KOLISI ‘API FO'OU

Lipooti Poloseki 125

‘Epeleli 2007 - Ma'asi 2008

 Mei he: Komiti Poloseki 125 Kolisi ‘Api fo'ou

Puipuitu'a

Ko e fe'ao fuoloa mai eni ‘a e Kolisi mo e ‘ikai ha pa'anga fe'unga ki hono fakanaunau, fakalelei'i pea mo hono langa fakalakalaka.

Ko e ma'u'anga pa'anga humai ki he Kolisi (totongi ako, tokoni mei he ngaahi Palokia, tokoni mei he Pule'anga ) ‘oku ‘alu hangatonu pe ia ki hono fakavahenga ‘o e kau faiako. Pea ko e fakafalala ki hono fakalele faka'aho ‘o e ‘apiako ‘oku ‘i he anga'ofa ‘ata'ata pe ‘a e matu'a tauhi fanau pea mo e tokoni ‘a e Kolisi Tutuku. Ko ia ‘i he ngaahi ta'u lahi ko eni kuo hili (mei he Senituli ‘o e ako he 1986), ko e fononga ‘a e Kolisi ko e "nima pe ki he ngutu". Na'e ‘ikai malava ha ngaue fakalelei pe monomono, pea ‘ikai foki faingamalie ‘a e fanauako pea mo e kau faiako ki he ngaahi naunau ako taau mo e ako ‘oku fai.

Ko e malava ko ia ‘e he Kolisi ‘Api fo'ou ke ne fakalele ha ako Katolika lelei kuopau ke ‘i ai ha pa'anga fe'unga ke fakalato ‘aki e ngaahi fiema'u ‘oku taau mo e ako ‘oku fai.

Ko ia ai ‘i he tu'unga taki lelei ‘a e kau memipa ‘o e Poate ‘a e ‘Apiako ne nau fakahoko ai ha fokotu'utu'u mo ha palani fakalakalaka ma'ae Kolisi pea ne nau fakahoko eni ki he ‘Eiki ‘Epikopo ‘o e Taiosisi, Soane L. Foliaki sm, pea ne tali ia ‘i Me, 2006.

TAUMU'A

Ko e taumu'a ‘o e poloseki ke tanaki ha pa'anga fe'unga ki hono langa fakalakalaka ‘o e ‘Apiako. Ko e fakalelei'i, monomono, langa fo'ou, naunau, pea mo hono tokoni'i e tu'unga fakapa'anga ‘o e kau faiako.

Koe'uhi ko e poloseki ko eni ‘e fakakau mai ki ai ‘a e Kolisi Tutuku, pea pehē ki he Kainga Tonga Katolika ‘oku nau nofo ‘i muli ‘e hoko ai ‘a e poloseki ke ne faka'ai'ai e ongo me'a ko eni:

• vaofi ange ‘i he va ‘o e Kolisi΄ pea mo e kau ako tutuku΄

• ha mafana mo ha poupou ki he ‘amanaki katoanga'i ‘e he ‘apiako ‘a hono ta'u Siupeli 125.

TĀKETI

Ko e taketi ke feinga'i ha pa'anga nai ‘e 3 miliona ‘i he vaha'a ta'u ‘e nima, pea ke fakahoko e ngaahi ngāue ke a'u ki he 2011 kuo kakato.

Komiti Poloseki

Ko ia na'e kamata leva ‘a e ngāue ‘a e Kōmiti΄ ki he feinga pa'anga ki Hauai'i. Ko e feinga΄ ‘e fakatefito ‘i he Ifi Palasa ‘a e Kolisi.΄ Ko e feinga pa'anga eni ki he ta'u ‘e nima ‘a ia ‘e fakahoko ki he ngaahi fonua ko eni: Hauai'i, Fonua Lahi ‘o ‘Amelika, ‘Aositelēlia, Nu'usila, pea mo ‘Amelika Ha'amoa.

‘E hoko atu ai pē ‘e he Kōmiti΄ ‘a hono tokanga'i ‘o e pa'anga pea mo hono fakalele ‘o e ngāue poloseki.

‘Akauni

Ko e pa'anga kotoa ‘e ma'u ‘i he ngaahi feinga pa'anga ko eni΄ ‘e fakahu kotoa ki hono ‘akauni ‘i he Pangike ANZ.

Fika ‘o e account:       xxxxxxxxxxx

Hingoa ‘o e account:      ‘Api fo'ou Development Projects

Kau TALASITI ki he Account:

1.     Bishop of the Diocese of Tonga & Niue

2.     Director of Tonga Catholic Schools

3.     Principal of ‘Api fo'ou College

4.     Chairperson of AFC School Board

5.     President of AFC PTA

6.     President of AFC Ex-students

Kau mēmipa ‘o e KOMITI POLOSEKI 125

1.    Hon Ve'ehala (Ex-students)

2.    ‘Aloisio Kaitapu (Parent)

3.    Fr ‘Aisake Vaisima sm (Principal)

4.    Hifoileva Fifita (PTA)

5.    Makisi Finau (Parent/Exstudent)

6.    Ma'ata Fakava (Sec/Teacher)

7.    Paula Vi (Parent)

8.    Soane Kauhalaniua (Teacher)

9.    Lavili Maka (Exstudent)

10.            Viliami Falekaono (Parent/Exstudent)

FAKA'AONGA'I ‘O E PA'ANGA

Ko hono faka'aonga'i ‘o e pa'anga ko eni΄ ‘e fakatatau pe ki he ngaahi poloseki 125 kuo faka'ata ke fakahoko.΄

FAKAMALO

kia - Seventeen Toumo'ua mo Richard Kautoke ki he'ena ngaue ki hono savea mo hono faka'esitimeti ‘o e ngaue, pea mo hono fokotu'utu'u ‘o e "master plan" ‘o e ‘apiako.

 Master Plan ma'ae Kolisi ‘Api fo'ou

Ko e Master Plan ‘oku kau ai ‘a e ngaahi me'a kotoa ko eni:

1. Fakalelei'i, monomono, fakanaunau ‘o e ngaahi fale kotoa ‘i he ‘apiako. Tefito heni ‘i he ngaahi faleako.

   1. Naunau - kau heni ‘i he tohi ako ma'ae fanauako mo e kau faiako; naunau komipiuta, naunau ki he loki saienisi, naunau ki he sipoti, naunau ki he va'a tekinikale, naunau ke tauhi'aki ‘a e ‘apiako.

2. Fakalelei ki he "Property" pe ko e kelekele ‘o e ‘apiako

   1. Tanu mo hono fakatokalelei

   2. Ngaahi hala fononga fo'ou

   3. Fakalelei'i ‘o e ‘a motu'a

   4. ‘A fo'ou ki hono malu'i ‘o e ‘apiako ‘i he ngaahi me'a ‘oku fai ‘i ‘Api fo'ou

   5. Ngaahi "walkways" pe ‘alunga ke ngaue'aki tautautefito ‘i he taimi ‘uha mei he faleako ki he aleako

   6. Fakalelei'i ‘o e mala'e tenisi (‘A pea mo hono toe vali fo'ou)

   7. To ‘akau mo e matala'i'akau

3. Ngaahi Langa Fo'ou

   1. Fale Laipeli / Fale Fakalele Ako (Administration Block)

   2. Fale Saienisi

   3. Fale Musika

   4. Loki Lab ki he Lea

4. Tokoni Fakapa'anga ma'ae kau faiako

   1. Tokoni ke malava ke ‘i ai ha'anau penisoni

   2. Tokoni makehe ki honau vahenga.

FAKAHOKO NGAUE

Mei he ‘aho 31 Ma'asi 2008 ne loto ai ‘a e Komiti ke tukuange ‘a e ngaue mei hono fakalele mei he ‘apiako ki he Komiti kae faka'ata ‘e ‘apiako ki he'enau ngaahi ngaue fakaako. Ko ia ne fili ai ‘e he Komiti ha Project Manager, Makisi Finau, ke pule'i, tokanga'i mo fakalele e ngaahi ngaue he lolotonga ni. ‘Oku ngaue foki ‘a Makisi mei hono ‘ofisi ‘i he Hall Patelisio & Sofele, pea ‘oku taimi kakato foki ki he ngaue ni.

TAKETI KI HE 2008

‘Oku ‘i ai ‘a e tui ‘i he faka'osinga ‘o e 2008 kuo lava atu e kotoa ‘o hono fakalelei'i ‘o e ngaahi faleako, pea pehe ki he ngaahi fale nofo'anga.

‘I he taimi tatau ‘oku tonu ke lava atu foki mo hono fakatokalelei'i e kelekele,  fakalelei'i mo e ‘a, faka'osi mo e ngaahi hala fo'ou, ngaahi e ngaahi matapa, pea mo e ngaahi naunau fakaako ki he ‘apiako ‘o hange ko e komipiuta, text books, mo e ngaahi naunau pehe.

NGAAHI TUKUPĀ KUO A'UTAKI MAI

Kuo ‘osi a'utaki mai foki ha ngaahi tukupā mei he ngaahi to'uako ki he'enau poloseki ke fakakakato ki he ta'u 125. ‘Oku ‘ikai ngata foki heni ka kuo ‘osi a'utaki mai foki mo e tokoni ia ‘a e ngaahi to'uako ‘e ni'ihi ki he ngaahi naunau ki he ‘apiako.

To'uako 1972-73           Komipiuta, Sima Vai mo e Pasi Ako

To'uako 1974                Misini Paaki, Komipiuta

Ngaahi Tukupa

To'uako 1996-97           Tu'unga Fuka Fo'ou

To'uako 1970-71           Me'angaue fetu'utaki fakaloto'apiako (intercom system)

FAKA'OSI

‘Oku ‘i ai ‘a e fakafeta'i mo'oni ki he ‘Otua ‘i he malava ke kamata ‘a e ngaue ni ma'ae Kolisi ‘Api fo'ou. Ko e visone mei mama'o ka na'e ‘ikai lave ‘iloa ‘e faifai pea fakaofi ki ai.

Ko e taketi ki he pa'anga ‘e 3 miliona kae malava ke to atu ki moana ‘a e folau ‘a e Kolisi ‘Api fo'ou. Pe ‘e a'usia e taketi pe ‘ikai, ka ‘oku ongo'i ‘e ‘Api fo'ou kuo kamata ma'anu hake ‘a hono vaka hili e ngaahi ta'u lahi ‘ene toka'one pe ‘i he fe'amokaki pea mo e tonounou.

Fakatauange ‘e a'u ki he ta'u Siupeli, 2011, kuo malavalava atu e ngaue lahi ‘aupito ki ‘Api fo'ou pea ke lele ‘i matangi ai pē ‘a ‘ene folau.

‘Oku hanga atu ‘a e tokanga he lolotonga ni ki ‘Aositelelia pea mo Nu'usila. ‘Ofa ke kei ma'u ivi ai pe ‘a e kau ako tutuku pea mo e kaingalotu Katolika ki he hapai kotoa mei Tonga.

‘Ofa ke tāpuekina ai pē ‘e he ‘Eiki ‘a e ngaahi nima foaki kotoa pe.

‘I he loto faka'apa'apa mo e hounga'ia

Fr ‘Aisake T Vaisima sm

Puleako, Kolisi ‘Api fo'ou

Ma'ae Komiti Poloseki 125 Kolisi ‘Api fo'ou.